Menu

Nee hoor, Tjeerd mankeert echt niks

Nee hoor, Tjeerd mankeert echt niks

LC stories

BRON: Peter van der Meeren/Leeuwarder Courant

Na welgeteld 1091 Sneekweek-loze dagen was het als vanouds genieten op de Snitser Mar. Het eerste startsein was aan de te gretige O-jolzeilers niet besteed. ,,Oude garde, jonge honden’’, zo oordeelden de (beste) stuurlui aan de wal. Ruim twee uur later klonk de eerste finishtoeter alle betrokkenen als muziek in de oren. Het was bestemd voor een met de Sneekweek vergroeide zeilkampioen, die opzien baart in een opvallend bootje.

Zijn naam: Tjeerd van der Zee. De boot is een 2.4, uit te spreken als twee punt vier. De naam verwijst niet naar de lengte van de eenpersoons kielboot (die is 4,20 meter) of het zeiloppervlak (grootzeil en fok in totaal bijna 8 vierkante meter), maar komt voort uit de wiskundige formules die de ontwerpers 40 jaar geleden hebben gehanteerd. Aardig detail: de Zweedse bedenker gaf met de bouw van de 2.4 een knipoog naar een fameus jacht dat deelnam aan de America’s Cup. Tegelijkertijd gaf de 2.4 het zeilen voor mensen met een beperking wereldwijd een flinke impuls. Niet voor niets werd de boot – met verzwaarde kiel zodat omslaan vrijwel onmogelijk is; een ingebouwde pomp voert het buiswater af - vanaf 2000 ingevoerd op de Paralympische Spelen. Een 2.4 kan zowel met de handen als de voeten worden bediend door de stuurman, die op de vloer van zijn boot zit, zodat tijdens de wedstrijden alleen zijn/haar gezicht te zien is.

Voor iedereen

Over dit opvallende ontwerp wordt wel gezegd dat het de rolstoel onder de zeilboten is, met de uitstraling van een racewagen. Leuk gevonden, maar je zou er ook door op een dwaalspoor gebracht kunnen worden. Breek Tjeerd van der Zee wat dat betreft de mond niet open. ,,Ja, veel mensen denken nog altijd dat de 2.4 alleen bedoeld is voor mensen met een beperking. Ik heb het wel meegemaakt dat ik erin voer en bekenden tegenkwam die ik al een poosje niet had gezien of gesproken. Die keken me met open mond aan en vroegen dan: ‘Tjeerd, wat is er gebeurd?’ Die dachten dat ik invalide was geworden of zo. Nee hoor, zei ik dan. Ik mankeer gelukkig helemaal niks. Deze boot kan ook gevaren worden door valide zeilers. Het mooie van de klasse is tegelijkertijd wel dat je het op basis van volledig gelijke kansen tegen elkaar kunt opnemen. Ben je gezond of heb je bijvoorbeeld een dwarslaesie: in de 2.4 is dat niet doorslaggevend.’’

Van der Zee (65) kwam zaterdag in de 85ste Sneekweek, na een wedstrijd van ruim anderhalf uur, als eerste voorbij de finishtoren. ,,Nu je het zegt, was dat wel bijzonder. Het zou normaal gesproken niet zijn gebeurd, maar de Olympiajollen maakten een valse start en ons werd vervolgens duidelijk gemaakt dat we de ‘groene’ noord-westbaan gingen varen, ofwel de korte route. Een prima beslissing van het comité, want zo behielden we wel een mooi kruisrak, maar waren we mooi op tijd uit de drukte. Met deze wind loop je op het Sneekermeer namelijk het risico dat het op de baan ‘volloopt’ en je letterlijk in elkaars vaarwater komt.’’

Als zijn broekzak

De Sneker (ook zondag greep hij de dagzege) weet waar hij over praat. Hij kent de Snitser Mar als zijn broekzak. Tjeerd van der Zee (broer van Dirk, de Pan-schipper van 2015 en voorzitter van de Vlootschouw-commissie) deed al in 1969 voor de eerste keer mee aan de Sneekweek. Natuurlijk in een Flits, de huidige Boot van het Jaar. Daarna voer hij mee in een Stern, Vrijheid en Pampus. Van der Zee behaalde veertig jaar geleden zijn eerste Nederlandse kampioenschap, samen met vriend Hertzen Oost in de Vrijheid. Daarna volgden twee nationale titels in de Pampus. In 1987 als bemanning van Onno Zweep, zes jaar later als stuurman met Ruurd Polet als teamgenoot. Van der Zee wist de Sneekweek zeven keer te winnen. Hij moet even diep graven in het geheugen. ,,Alweer dertig jaar geleden voor het laatst.’’

Hoogste tijd voor een achtste wandbord. In dit veld van veertien 2.4-zeilers lijkt dat geen onmogelijke opgave. Natuurlijk zegt Van der Zee, winnen is altijd leuk, maar het heeft deze week toch niet de hoogste prioriteit. ,,Dat we dit met elkaar weer kunnen doen en er ook nog eens voortreffelijke omstandigheden bij hebben, is het belangrijkste. Laten we vooral genieten. Tegelijkertijd is het mooi dat we de 2.4 onder de aandacht kunnen brengen en de vooroordelen kunnen wegnemen. We dragen nog altijd het imago van ‘invalidenbootje’ met ons mee. Daar moeten we vanaf.’’

Van der Zee kwam vier jaar geleden in aanraking met de 2.4. ,,Ik werd gevraagd of ik onder auspiciën van de SAZ, de stichting aangepast zeilen, enkele zeilers wilde begeleiden. Ze zochten iemand met ervaring en tijd. Ik dacht eerst ook dat het alleen een bootje was voor zeilers met een beperking, maar ik kwam er al snel achter dat dat niet zo was. Hoe? Door niet alleen in de coachboot mee te varen, maar er ook zelf in te gaan zitten. Ik was meteen verkocht. Het is, hoe zal ik het zeggen, heel anders zeilen dan ik gewend was, maar wel zeer uitdagend.’’

Tjeer van der Zee 002

Voeten in de aarde

Door de coronacrisis duurde het tot vorig jaar eer Van der Zee zijn eerste officiële wedstrijd in de 2.4 voer. Vervolgens werd alles in het werk gesteld om voor deze Sneekweek een volwaardig veld op de startlijn te krijgen. ,,Dat is gelukt’’, stelt de Sneker vast. ,,Dat had nog wel wat voeten in de aarde, want weliswaar was er voldoende animo, maar dreigde er een tekort aan boten. Heel veel nieuwe 2.4’s verdwenen meteen naar Duitsland. Daar is de boot zeer populair. We dienden zeer alert te zijn op nieuwe exemplaren. Toen er weer eentje op de markt kwam, had de stichting onvoldoende middelen om ‘m aan te schaffen. Toen heb ik besloten om de boot te kopen. Nou, dan kan ik er net zo goed ook in gaan varen, dacht ik. Samen met enkele sponsoren hebben we de SAZ, die acht 2.4’s heeft, nieuwe zeilen aangeboden. Allemaal exact gelijk, goed voor de competitie. Het is prachtig.’’

Wat maakt het zo mooi? Van der Zee: ,,De bediening van deze boot luistert heel nauw. Hij reageert onmiddellijk op jouw handelen. Ik bedien de 2.4 met mijn handen, maar de boot kan ook zo worden ingericht dat het met de voeten kan. Niets is een belemmering. Pieter Visser, voormalig wereldkampioen in de Contender-klasse, heeft een incomplete dwarslaesie. Voor de race takelen we hem zijn boot in en vervolgens vaart hij mee om de prijzen. Geweldig toch? Door de trainingen gaat het niveau omhoog en lijkt het wel of iedereen steeds fanatieker wordt. We jagen elkaar bij wijze van spreken de startlijn over.’’

Of hij de Sneekweek na dertig jaar nu wel of niet gaat winnen, Tjeerd van der Zee voelt zich na dit weekeinde al winnaar. ,,Je voelt de tinteling weer, de spanning maar ook het plezier. We vieren de Sneekweek en ik hoor van veel mensen dat er allemaal herinneringen boven komen. Ik heb de vlootschouw tientallen keren meegemaakt, maar toen het vrijdag na drie jaar eindelijk weer kon, heb ik langs de gracht bewust een stapje naar voren gezet om toch echt niks te hoeven missen. Als ik de wedstrijd heb gehad, neem ik een bak koffie met een broodje en kijk ik over ‘de meer’ naar al die boten. Nou, blijer kan een mens niet worden.’’

Andere interessante nieuwsartikelen

Back to top